Wybierając stół rehabilitacyjny, warto zwrócić uwagę nie tylko na maksymalne obciążenie podane w kilogramach, ale przede wszystkim na to, czy producent mówi o obciążeniu statycznym, dynamicznym czy roboczym. Te wartości nie zawsze oznaczają to samo i nie powinny być porównywane bez znajomości warunków badania.
Przy wyborze stołu rehabilitacyjnego wielu klientów zwraca uwagę na jedną wartość: maksymalne dopuszczalne obciążenie. Im wyższa liczba, tym solidniejszy może wydawać się stół. W praktyce jednak sama liczba nie mówi jeszcze wszystkiego. Bardzo ważne jest to, jakiego rodzaju obciążenia dotyczy i w jakich warunkach została określona.
W ofertach można spotkać określenia takie jak obciążenie statyczne, obciążenie dynamiczne, maksymalna waga pacjenta, udźwig czy dopuszczalne obciążenie robocze. Nie zawsze oznaczają one dokładnie to samo. Dlatego nie należy bezpośrednio porównywać wartości, jeżeli nie wiemy, czy dotyczą tych samych warunków użytkowania.
Masa pacjenta a obciążenie stołu
Na początek warto wyjaśnić jedną rzecz. W języku potocznym często mówi się, że stół ma "udźwig 200 kg" albo "obciążenie 300 kg". Technicznie kilogram jest jednostką masy, a obciążenie konstrukcji jest związane z siłą, którą ta masa wywiera pod wpływem grawitacji.
W praktyce branżowej wartości podawane w kilogramach są jednak powszechnie używane jako informacja o dopuszczalnej masie pacjenta lub obciążenia. Dla klienta najważniejsze jest więc nie tylko to, ile kilogramów podano w katalogu, ale również to, czy ta wartość dotyczy rzeczywistego użytkowania stołu, czy jedynie określonego testu statycznego.
Czym jest obciążenie statyczne?
Obciążenie statyczne występuje wtedy, gdy obciążenie działa na konstrukcję w sposób nieruchomy lub bardzo powolny, bez gwałtownych zmian położenia, przyspieszeń i dodatkowych oddziaływań wynikających z ruchu. Najprościej można to sobie wyobrazić jako ciężar położony na stole i pozostawiony bez ruchu.
Taki parametr może być przydatny przy ocenie wytrzymałości konstrukcji, ale nie zawsze pokazuje, jak stół zachowa się podczas codziennej pracy z pacjentem. Pacjent nie jest nieruchomym obciążnikiem. Wchodzi na stół, siada, obraca się, podpiera, zmienia pozycję, a terapeuta może wykonywać ucisk, mobilizacje lub inne techniki manualne.
Dlatego wysoka wartość obciążenia statycznego nie powinna być automatycznie traktowana jako informacja o tym, że stół może pracować w takich samych warunkach podczas terapii.
Czym jest obciążenie dynamiczne?
Obciążenie dynamiczne pojawia się wtedy, gdy obciążenie zmienia się w czasie. Może to wynikać z ruchu pacjenta, zmiany pozycji, przyspieszenia, gwałtowniejszego przeniesienia ciężaru ciała albo dodatkowych sił przykładanych przez terapeutę.
W przypadku stołu rehabilitacyjnego obciążenia dynamiczne mogą występować między innymi podczas:
- siadania pacjenta na stole,
- wchodzenia i schodzenia ze stołu,
- obracania się pacjenta,
- zmiany pozycji z leżenia na siad,
- podpierania się na rękach,
- obciążania jednej części leżyska,
- wykonywania ćwiczeń,
- pracy z pacjentem neurologicznym,
- terapii manualnej,
- chwilowego przeniesienia większego nacisku na wybrany segment stołu.
W takich sytuacjach znaczenie ma nie tylko sama masa pacjenta, ale również sposób działania siły: jej kierunek, miejsce przyłożenia, czas trwania oraz to, czy pojawia się ruch lub przyspieszenie.
Nie oznacza to, że obciążenie dynamiczne zawsze musi być większe od statycznego. Oznacza natomiast, że w określonych sytuacjach podczas ruchu mogą pojawiać się dodatkowe siły i chwilowe przeciążenia, których nie pokazuje prosty test nieruchomego obciążenia.
Prosty przykład z gabinetu
Wyobraźmy sobie pacjenta ważącego 120 kg. Jeżeli pacjent leży spokojnie na środku stołu, obciążenie działa względnie stabilnie i równomiernie. Jest to sytuacja zbliżona do obciążenia statycznego. Inaczej wygląda sytuacja, gdy ten sam pacjent:
- energicznie siada na brzegu stołu,
- mocno podpiera się na jednym łokciu,
- gwałtownie obraca się na bok,
- przesiada się z wózka,
- wykonuje ćwiczenia,
- jest poddawany intensywnej terapii manualnej.
Masa pacjenta nadal wynosi 120 kg, ale siły działające na konstrukcję mogą być chwilowo inaczej rozłożone. Mogą też koncentrować się na jednej części leżyska, zagłówku, krawędzi stołu lub mechanizmie regulacji.
Z punktu widzenia bezpieczeństwa i trwałości stołu istotne jest więc nie tylko to, jaką masę stół może utrzymać nieruchomo, ale także to, jak zachowuje się podczas normalnej pracy.
Dlaczego nie można prosto porównywać tych wartości?
Stół opisany jako wytrzymujący 300 kg statycznie nie musi być porównywalny ze stołem, którego dopuszczalne obciążenie robocze lub dynamiczne wynosi 200 kg. To mogą być dwa różne parametry określone w innych warunkach.
Obciążenie statyczne może dotyczyć sytuacji, w której ciężar jest nieruchomy i równomiernie rozłożony. Obciążenie dynamiczne lub robocze może natomiast odnosić się do użytkowania stołu w warunkach bardziej zbliżonych do codziennej pracy, gdzie pojawia się ruch pacjenta, zmiana pozycji, regulacja wysokości i nierównomierne obciążanie konstrukcji.
Nie istnieje jeden prosty przelicznik, który pozwala powiedzieć, że określone obciążenie statyczne odpowiada konkretnej wartości obciążenia dynamicznego. Wszystko zależy od konstrukcji stołu, sposobu podparcia leżyska, rodzaju mechanizmu regulacji, miejsca przyłożenia siły oraz metody badania. Dlatego porównując różne stoły, warto upewnić się, że zestawiamy ze sobą wartości określone w podobnych warunkach.
Na co zwrócić uwagę przed zakupem stołu?
Przed zakupem warto zapytać sprzedawcę lub producenta:
- czy podana wartość dotyczy obciążenia statycznego, dynamicznego czy roboczego,
- czy stół może pracować pod tym obciążeniem podczas regulacji wysokości,
- czy wartość dotyczy równomiernego rozłożenia ciężaru,
- czy uwzględnia typowe ruchy pacjenta,
- czy dotyczy całego stołu, czy tylko głównego leżyska,
- jakie ograniczenia dotyczą zagłówka, podłokietników lub poszczególnych segmentów,
- jaka jest zalecana maksymalna masa pacjenta w codziennym użytkowaniu.
Takie pytania są szczególnie ważne w gabinetach, w których stół będzie intensywnie eksploatowany: w fizjoterapii, terapii manualnej, rehabilitacji neurologicznej, osteopatii, masażu medycznym czy pracy z pacjentami wymagającymi pomocy przy zmianie pozycji.
Obciążenie to nie tylko waga pacjenta
W codziennej pracy stół rehabilitacyjny jest poddawany wielu różnym oddziaływaniom. Znaczenie ma nie tylko masa pacjenta, ale również sposób prowadzenia terapii. Inne warunki występują podczas spokojnego badania, a inne podczas intensywnej pracy manualnej, ćwiczeń, przesiadania pacjenta lub terapii osoby z ograniczoną kontrolą ruchu.
Ważna jest również trwałość konstrukcji w czasie. Stół używany codziennie przez wiele lat wykonuje tysiące cykli podnoszenia i opuszczania. Jest wielokrotnie obciążany, odciążany i poddawany siłom działającym w różnych miejscach.
Dlatego przy wyborze stołu warto patrzeć nie tylko na jedną liczbę w katalogu, ale również na jakość wykonania, stabilność, konstrukcję ramy, mechanizm regulacji, serwis oraz doświadczenie producenta.
Dlaczego w stołach SUMER podajemy obciążenie dynamiczne?
W SUMER projektujemy stoły rehabilitacyjne z myślą o rzeczywistej pracy z pacjentem. Dlatego w komunikacji technicznej szczególne znaczenie ma dla nas parametr odnoszący się do codziennego użytkowania, a nie wyłącznie do nieruchomego obciążenia.
Podawane przez nas maksymalne obciążenie dynamiczne 200 kg należy rozumieć jako wartość użytkową, istotną z punktu widzenia pracy w gabinecie. Obejmuje ona warunki bardziej zbliżone do praktycznego wykorzystania stołu niż samo statyczne utrzymanie ciężaru. Nie chodzi o to, aby podawać możliwie największą liczbę. Chodzi o to, aby klient wiedział, co dana wartość oznacza i do jakich warunków się odnosi.
Od 1994 roku produkujemy stoły rehabilitacyjne w Polsce. Nasze doświadczenie pokazuje, że dla fizjoterapeuty najważniejsze są bezpieczeństwo, stabilność, wygoda pracy i trwałość konstrukcji w codziennym użytkowaniu.
Jak uczciwie porównywać stoły rehabilitacyjne?
Porównując różne modele, warto stosować prostą zasadę: obciążenie statyczne porównujemy z obciążeniem statycznym, a obciążenie dynamiczne lub robocze z obciążeniem dynamicznym lub roboczym.
Jeżeli jeden producent podaje obciążenie statyczne, a drugi dynamiczne, same liczby nie dają pełnego obrazu. Potrzebna jest informacja o metodzie badania i warunkach, których dotyczy dana wartość. Wysoka liczba może wyglądać atrakcyjnie, ale dopiero jej właściwa interpretacja pozwala ocenić, czy dany stół będzie odpowiedni do konkretnego gabinetu i rodzaju terapii.
Podsumowanie
Obciążenie statyczne i dynamiczne to nie są pojęcia zamienne. Obciążenie statyczne dotyczy sytuacji, w której ciężar działa nieruchomo lub bez istotnych zmian w czasie. Obciążenie dynamiczne odnosi się do sytuacji, w których pojawia się ruch, zmiana pozycji, przyspieszenie, nierównomierne rozłożenie sił lub dodatkowy nacisk wynikający z pracy terapeuty.
Dlatego przy zakupie stołu rehabilitacyjnego nie warto kierować się wyłącznie największą liczbą w katalogu. Znacznie ważniejsze jest to, co ta liczba oznacza i w jakich warunkach została określona. W SUMER stawiamy na jasne parametry, solidną konstrukcję i produkcję w Polsce od 1994 roku.
Na filmie na początku artykułu można zobaczyć, jak nasze stoły radzą sobie z obciążeniem dynamicznym 200 kg w praktyce. To pokazuje, że podawany przez nas parametr nie jest wyłącznie liczbą w katalogu, ale odnosi się do realnego użytkowania stołu.
Bo nam zależy — na bezpieczeństwie pacjenta, komforcie terapeuty i trwałości stołu w codziennej pracy.